Bến trăm năm

123

Con đứng trên giường, kiễng chân lên, mắt nhìn theo tà váy trắng muốt, tha thướt rồi chẹp chẹp cái miệng xinh xắn. Giá mà con cao thêm năm phân nữa mẹ nhỉ? Mẹ chỉ biết cười. Từ lâu rồi, mẹ không nhớ rõ, nhưng ít nhất là mười năm nay con không cao lên chút nào nữa, dù mẹ đã nỗ lực hết cách. Dẫu sao ngày vu quy của con cũng là ngày hạnh phúc nhất đời mẹ.

   Con thử ba bộ váy cưới. Bộ màu trắng khiến con giống như nàng Bạch Tuyết trong truyện cổ. Bộ màu hồng biến con thành đóa tường vi lộng lẫy. Còn bộ màu vàng chanh, nom con nhí nhảnh hơn cái tuổi hai lăm rất nhiều. Bộ nào con cũng thích. Nhìn mắt con chưa gợn chút toan lo, buồn bã, lòng mẹ nao nao. Con rể thấy mẹ chăm chú ngắm nghía con thì chợt hỏi. Thế hồi xưa, ngày cưới mẹ mặc váy màu gì? Con thoắt nghiêm trang, đưa mắt nhìn chồng sắp cưới. Ánh mắt con như muốn bảo. Em cấm anh hỏi mẹ điều ấy. Mẹ thầm cảm ơn con.

Rồi con thử giày. Đôi giày cao mười hai phân mới đưa cái nơ hoa trên đầu con chạm vào tai chú rể. Con nhìn chồng sắp cưới, phụng phịu. Tại bà nội đấy. Con giống bà nội như đúc, nhất là chiều cao mét rưỡi và thân hình tròn trịa. Con đâu biết, chính nhờ cái sự “di truyền” thiêng liêng ấy mà mẹ mới có cơ hội đặt chân vào nhà ông bà nội con. Cũng nhờ có con mà bố con có thể cất lên tiếng nói bênh vực mẹ. Dù chỉ là một câu rất nhẹ nhàng, xa xôi. Giỏ nhà ai quai nhà nấy mà mẹ. Ngày trước, bà nội con sồn sồn, cay nghiệt. Có khéo thằng ăn ốc, thằng đổ vỏ, nó thiếu gì thằng dòm ngó? Đưa nó đi bệnh viện, bỏ đi. Bố con van lơn. Con xin mẹ, cái thai đã ba tháng rồi, nó là con của con. Không xin xỏ gì hết, tao đã cấm mà chúng mày cố tình chửa đẻ để ép tao. Phá đi, năm tháng người ta còn phá được, nếu không tao từ. Không có loại con cái mất dạy như mày.

Không biết lúc ấy, ở trong bụng mẹ, con thế nào, chứ mẹ sợ quá, run bần bật. Cuối cùng thì bố con can đảm. Thôi, mẹ từ con, con cũng đành chịu. Con sẽ đi. Con không thể giết con của con. Bố đã cứu mẹ con mình như thế đấy.

Minh họa: Đình Truyền

Đôi găng tay màu hồng của tiệm váy cưới có vẻ rộng quá so với đôi bàn tay nhỏ xíu của con. Đôi bàn tay với những ngón búp măng xinh xắn mà thuở con còn bé, mẹ cứ thơm lên không biết chán. Đó không phải là đôi bàn tay to, thô sù sì những mấu của mẹ. Càng không phải là đôi bàn tay với những cái ngón trắng, thon dài của bố. Đôi bàn tay của con là do bà nội cho con. Con kéo mãi, kéo mãi đôi găng tay. Chồng con nâng bàn tay ấy lên, hôn qua lần vải ren mỏng và nói. Bàn tay bé tý thế này làm gì được mà ăn mẹ nhỉ? Mẹ cười. Con véo chồng một cái. Người ta hơi bị khéo tay đấy nhé. Mà con khéo tay thật. Mẹ vẫn nhớ, lúc con là nữ sinh lớp mười. Mẹ hỏi tiền đâu ra mà con mua len đan khăn tặng mẹ? Con hào hứng. Con kiếm ra đấy mẹ ạ. Con đan khăn, đan áo, thêu tranh và móc mũ thuê cho bạn con, chi tiêu thoải mái. Cái mà con gọi chi tiêu thoải mái ấy là mỗi tháng mấy chục nghìn tiền công đan lát tranh thủ những buổi trưa nghỉ tại trường. Về khoản này, con hân hoan tự nhận là con khéo tay giống mẹ, chứ bà nội vụng bỏ xừ. Mặc dù ông ngoại, bà ngoại của con mất lâu rồi nhưng con vẫn giữ nguyên cách gọi “bà nội”, “ông nội”,như để phân biệt mà không biết rằng con gọi như thế là vô tình tạo một khoảng cách.

   Người thợ trang điểm khen con có đôi mắt đẹp, vầng trán thanh tú và hàm răng đều đặn, sáng bóng. Con cười cười. Khoản này thì y chang bà nội. Mẹ thầm cảm ơn bà nội con, người đã cho con một gương mặt hoàn hảo, đáng yêu đến vậy. Con nhún nhảy trước gương, cười cười. Mình mà không cưới sớm, mai kia già đi thì cô dâu không còn xinh nữa. Lúc bố mẹ cưới nhau, con hơn một tuổi, tung tăng chạy khắp nhà, reo ầm lên. Hoan hô hai đứa cưới nhau. Con còn nhớ không? Chắc là con không nhớ. Vì đã có mẹ nhớ thay con. Mẹ là cô dâu bế theo con về nhà chồng trong ngày vu quy, mà người đời vẫn gọi là “tậu trâu được cả nghé” hay “ăn cơm trước kẻng”. Nhưng con gái mẹ là một chú nghé ngộ nghĩnh, đáng yêu vô cùng đã khiến hai họ bớt đi  bao nhiêu nặng nề, bẽ bàng trong ngày cưới của mẹ. Không phấn son, không quần áo mới. Ngày cưới, mẹ mặc chiếc áo sơ mi trắng may từ năm sinh viên thứ nhất mà bố con cắt xén từ những bữa cơm sinh viên một nghìn đồng để mua tặng sinh nhật mẹ. Chiếc áo có vẻ vẫn mới vì mẹ đã hết sức giữ gìn. Chiếc áo ấy bây giờ mẹ vẫn giữ con ạ. Quần cưới của mẹ là chiếc quần mẹ vẫn mặc đi chợ bán rau mỗi buổi sáng sau khi vội vã gửi con vào nhà trẻ nông trường với miếng cơm còn ở trong miệng con. Chưa bao giờ mẹ biết đến những thứ xa xỉ như son phấn, gương lược, kem sáp hay nước hoa, túi xách. Ngày cưới, mẹ vẫn đi đôi dép xuồng tàu tàu bị đứt một nhánh quai nhỏ mà mẹ khéo léo dùng mũi liềm nung đỏ để hàn lại.

   Cỗ cưới của con rất to. Hằng trăm mâm. Bạn bè của bố, của mẹ và ông bà về dự rất đông đủ. Và còn bởi bố con là trưởng họ, một cái họ danh giá, nề nếp vào bậc nhất ở làng này. Ngày trước, lúc cưới mẹ, ông bà nội con diện bộ mặt của người đi đưa tang. Ai đó chúc mừng hai người lên ông lên bà thì bà nội con bảo. Vui vẻ gì mà chúc tụng. Cỗ cưới lèo tèo vài ba món, đếm qua độ hai chục mâm, toàn người già lụ khụ. Bạn bè của bố mẹ, giấu hết, không mời ai cả. Hay ho gì cái thằng bỏ làng đi theo gái mà mời. Đấy là nghị quyết của bà nội. Ngày cưới, mình mẹ loay hoay với hai nong bát đũa rác, thi thoảng có ai hỏi đến thì ngẩng mặt lên thưa dạ. Nay thấy con được thế này, mẹ ấm lòng lắm.

    Con giơ tấm ảnh chụp phòng cưới của con bên nhà chồng lại tận mắt mẹ, hãnh diện khoe. Mẹ ngắm cho kỹ đi, chồng con tự thiết kế đấy. Mẹ nhòa nước mắt, trong kí ức của mẹ là bóng đêm của căn buồng cũ kỹ, mọt rượp và tối đen vì không được lắp bóng điện. Chiếc giường cũ ọp ẹp, cái màn đen kịt vì lâu rồi không được giặt rũ, bị thủng cả mấy chục lỗ. Đêm đầu tiên đi làm dâu, mẹ ôm con trong cái giá rét của những ngày giáp tết. Gió hun hút thổi qua cánh cửa sổ không thể khép chặt hơn. Muỗi vo ve hằng đàn trong màn. Con nằm sấp trên bụng mẹ, bụng mẹ thay cho chiếc chiếu sờn rách và lạnh ngắt. Phía trên lưng con là chiếc chăn trấn thủ cũ, mỏng và rất ngắn. Gối cưới của mẹ là hai cái áo cũ của bố để lâu, đầy mùi ẩm mốc được gấp vào cho vuông vức, thi thoảng da đầu lại chạm vào cái cúc áo tê tê. Đêm, con tè ướt hết bụng mẹ. Xong là con vạch áo ra, tìm ngực mẹ, nhay và mút. Khi không được gì từ bộ ngực lép xẹp của mẹ thì con gào toáng lên. Giường ngoài, bà nội con lẩm bẩm chửi. Nhìn căn phòng cưới lộng lẫy, ấm áp của con, mẹ thấy mừng quá. Chúc mừng con.

Tranh minh họa: Vũ Cao Đàm

     Đoàn xe rước dâu đã đến. Nước mắt mẹ khẽ rỉ ra, không tràn ào ạt như ngày xưa, lúc bà ngoại con tiễn mẹ về nhà chồng. Tại sao phải khóc? Có chăng hạnh phúc của con khiến mẹ mừng mà rơi nước mắt thôi. Ngày xưa, không ai đến đón mẹ cả. Mẹ ôm con, ngồi sau xe đạp để bố con tự đèo về trên một đoạn đường đê dài hơn bốn mươi cây số lộng gió. Thi thoảng bố lại gọi. Con gái ơi, đừng có ngủ, sắp về đến nhà ông bà nội rồi, sắp được ăn cỗ rồi. Chỉ có một mình bố con đi đón mẹ thôi. Rồi cũng chỉ có mình con đưa mẹ về nhà ông bà nội. Con đê hôm ấy lầm bụi đất. Mẹ phải lấy chiếc khăn tắm cuốn quanh người con lần nữa cho con sạch sẽ, còn bố mẹ thì toàn thân vàng khè. Nhà chồng con tuy không giàu có nhưng họ cư xử lịch sự và thân mật khiến mẹ vô cùng tin tưởng khi trao gửi con. Vì thế, tại sao mẹ phải khóc chứ. Nhưng mà con lại khóc. Cho dù trước đó, chính con giơ tay lên quả quyết. Cố lên, cố lên, mình không được khóc, sẽ trôi hết son phấn.

Đoàn đón dâu ra khỏi cổng. Mẹ không tiễn con đi mà se sắt nhìn theo con. Ánh mắt con cứ bám lấy mẹ không rời, hệt như cái hồi con bé tý, bà nội giằng con ra khỏi tay mẹ và bảo. Con hòn máu, cháu hòn mủ, cháu tao tao bắt về, mày theo về thì có mẹ có con, có vợ có chồng, chứ bướng bỉnh thì chỉ thiệt thân. Con trai tao, tao đón về quê. Về quê nó vẫn là giai tân, nó cưới đâu chả được gái mười tám. Làm sao mẹ quên. Con ra đến ngõ còn nói với lại trong nước mắt. Mai con lại về mẹ ạ. Ừ, mai con lại về. Con đi làm xa nhà bao năm mẹ không thấy đằng đẵng bằng đêm đầu tiên con về nhà chồng.

Có lẽ đoàn xe đưa dâu đã đi qua cầu sang sông. Chỗ ấy, hai mươi năm về trước là một bến đò đấy con ạ. Người ta bảo con gái lấy chồng cách sông cách đò thì khổ lắm. Nay có cây cầu rồi. Làm sao mà con khổ chứ? Mẹ không tin là con sẽ khổ đâu. Con là đứa can đảm và nghị lực. Tốt nghiệp phổ thông xong con không đòi thi trường này trường nọ. Con bảo con đi học nghề để sớm được đi làm giúp bố mẹ nuôi em ăn học và không muốn trở thành gánh nặng cho bố mẹ. Con đã làm được điều ấy. Mẹ hi vọng, dù ở môi trường nào, hoàn cảnh nào, con cũng vẫn là người can đảm để đối mặt với tất cả.

Bà nội con thở phào khi thấy bố con thông báo đoàn đón dâu đã về tới nhà trai. Không phải bà thở phào vì sự an toàn của một đoàn người dằng dặc, mà bà thở phào vì con đấy. Con đã từng này tuổi, đã có một tương lai sáng sủa nhưng chưa khi nào mẹ cảm nhận được tình yêu của bà dành cho con. Bà chưa bao giờ yêu con phải không? Bà vẫn thường hay chửi mẹ là con đĩ non, con ba que, con mất dạy, con khốn nạn…Đủ các loại con, mà mẹ không bao giờ giận bà. Nhưng mẹ đau đến tê liệt hết cả các giác quan khi chứng kiến cảnh bà dí tay vào trán con mà chửi. Con khốn nạn, mày là cái loại nghiệp chướng. Thế nên ngày cái “nghiệp chướng” của bà đi khuất mắt, bà thở phào là đúng rồi. Bà ghét con chỉ vì con là con của mẹ, người mà từ thuở ban đầu bà đã nhất quyết không muốn cưới về cho bố. Lúc ấy, nhà bà nội nghèo lắm, mà nhà bà ngoại lại nghèo hơn. Trong khi rất nhiều cô gái gia cảnh khấm khá để ý, theo đuổi bố con. Mẹ đã nghèo lại mồ côi bố từ lúc lên hai, bà ngoại con thì đau yếu liên miên. Hoàn cảnh đã hèn kém, nhan sắc cũng không có mà lại đòi quyến rũ và lấy ông trưởng họ tương lai, đứa con trai bà kỳ vọng nhiều nhất, thì sao bà có thể chấp nhận.

   Đêm ấy, sau bao ngày lo toan bận rộn, mẹ chìm vào giấc ngủ nhọc nhoài. Trong giấc mơ, mẹ đứng ở bến sông nhìn con đò sang ngang bằng ánh mắt bịn rịn lưu luyến. Trên con đò, chỉ có một mình con. Người lái đò bảo. Bến này gọi là bến trăm năm vì trong cõi đàn bà, mỗi người thường chỉ đi qua bến này có một lần trong đời mà thôi. Đó là chiếc bến mà người mẹ tiễn con gái về nhà chồng, về với bổn phận, với thiên chức. Bến trăm năm chính là bến nhà chồng con ạ. Thế là, sau bao nhiêu mong mỏi, ước ao và lo lắng, cũng có ngày mẹ tiễn con ở bến trăm năm. Con sang sông rồi, mình mẹ quay về. Nhà chồng con ở cách hai dòng sông, cách hai cây cầu mà bến trăm năm chỉ có một. Mẹ khóc. Tỉnh giấc rồi còn khóc, còn tự trách mình đã không tiễn con đi qua hai dòng sông trong giấc mơ.

Tranh minh họa: Sưu tầm

     Bà nội con không khỏe, bố mẹ bàn nhau là gọi vợ chồng con về, nhưng bà nghe thấy thì gắt lên. Lấy chồng là con nhà người, gọi gì mà gọi, tao không cần đứa nào thăm nom tao cả. Mẹ không gọi con. Nhưng con hãy bằng linh cảm mà trở về nhà mỗi khi bà cần con, con nhé. Có lần con nói. Mẹ ạ, giờ thì con hiểu tại sao bà nội lại ghét mẹ rồi. Không phải tất cả những người đàn bà đảm đang tháo vát đều được mẹ chồng yêu quý đâu. Thậm chí ngược lại ý. Nhưng lẽ ra con là máu mủ của bà, thì bà phải yêu con chứ? Để bà ghét con, ghét cả máu mủ của bà là cái lỗi của mẹ. Tuy nhiên khi nghe con nói vậy, mẹ biết con đã trưởng thành và mẹ có thể yên tâm về con. Con nói vì phải trực công ty nên mồng ba con mới về chúc tết ông bà và bố mẹ được. Không biết từ bao giờ, con đã gộp mẹ vào với bà trong những cuộc thăm hỏi như vậy nữa.

Những ngày tết mà bà lại ốm nặng thế chứ. Nhưng con không biết. Không ai nói với con cả. Vì thế, con đem không khí mùa xuân về với ngôi nhà từ lâu chỉ còn những tiếng rên rỉ, ca cẩm và thở dài. Tiếng con ríu ran như tiếng chim chuyền từ dưới ngõ. Bà háo hức nhìn ra. Môi bà khẽ động đậy, mắt bà ươn ướt. Con chào cả nhà rồi tủm tỉm. Con đi nhiều nơi, nhưng không thấy nhà nào có cái cổng cao và dốc như cổng nhà mình mẹ ạ. Con toát hết mồ hôi này. Bà nói bâng quơ. Cái bình nước dâu để trong tủ lạnh ấy. Năm vừa rồi, dâu mất mùa, thế mà bà vẫn dành cho con một bình nước dâu ngâm đường thơm ngon thế. Con cũng thích nước dâu thật sao? Bà năm con, mười cháu. Con và cháu, những ngón tay cũng ngón ngắn ngón dài. Mẹ có cảm giác bây giờ bà muốn bù đắp cho con. Lòng mẹ mừng vô hạn. Mẹ không còn buồn phiền gì nữa. Chỉ cần bà nhìn nhận con, bà yêu và quan tâm đến con là mẹ vui rồi.

Con pha cốc nước dâu, đưa lên mũi, thì thầm. Bà để dành cho mình à. Mình có thích nước dâu bao giờ đâu nhỉ. Thế mà bà nghe thấy, bà chống tay, ngồi dậy một cách khỏe khoắn. Bà lườm con. Ai bảo tôi để dành cho chị? Mẹ nhìn con, con nhìn mẹ. Con thì thào. Bà để cho mẹ đấy, bà biết mẹ thích nước dâu mà. Mẹ đỡ lấy cốc nước dâu từ tay con, đưa lên miệng. Thơm quá. Mẹ nhấp một ngụm. Ngọt và dịu quá. Mẹ uống luôn cả cốc nước hoa quả đã lên men trong tâm trạng của người say. Mẹ lâng lâng, chòng chành, cảm giác như vừa bước xuống từ một con thuyền nhỏ, nhìn lại phía dòng sông mênh mang sóng nước.

  Sang ngang đã mấy mươi năm, giờ thuyền mới cập bến trăm năm con ạ.

Tống Ngọc Hân

(Bài đã đăng trên Tạp chí Sông Lam, Số 2/Bộ mới/2020)

Gửi phản hồi

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.